Otomobil, insanı özgürleştiren, istediği an istediği yere gitmesini sağlayan, zaman/mekan sınırlamalarını ortadan kaldıran bir araçtır. Gerçek anlamı dışında, aynı zamanda sembolik olarak da alıp başını gitme, uzaklaşma ve böylece özgürleşme anlamlarını da içermektedir. Buna bağlı olarak insanların özgürlük, rahatlama, yalnız başına kalma, kendini dinleme, başarı/başarma ve prestij ihtiyaçlarını karşılayan, kendini gerçekleştirmesine, bireysel kimliğini ortaya koymasına destek olan bir unsur olarak da karşımıza çıkmaktadır.
 
Otomobilin Kültürel Kodları
 
Tüm dünyada otomotiv sektörü son iki sene içerisinde yaşanan ekonomik krizinden en büyük yaraları alan sektörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. 2009 verilerine baktığımızda Türkiye’de pazarın beklentilerin aksine olumlu bir seyir izlediği gözlenmiştir. Söz konusu durumun oluşmasında gerçekleştirilen ÖTV indirimlerinin etkisini göz ardı etmek mümkün değildir. Ancak burada asıl dikkat edilmesi gereken konu; Türk halkının bu dönemde sadece lüks tüketimi değil aynı zamanda “zaruri” diye tanımlayabileceğimiz pek çok harcamasını kıstığı, gelecek endişesi ile borçlanmaktan kaçındığı bu “kriz” döneminde, otomobil satın almaya devam etmeye hangi motiflerle karar verdiğidir.

Söz konusu davranışı ve altında yatan nedenleri anlamak için, öncelikle otomobilin Türk kültüründeki karşılığını, dokunduğu psikolojik ve sosyolojik ihtiyaçları iyi anlamak gerekmektedir.

Otomobil kategorisi hiç kuşkusuz erkek egemen ve maskülen bir yapı sergilemektedir. Dolayısıyla, kategoriye yönelten ve yönlendiren tüm motivasyonları maskülen beyin ve duygu anlayışı ile okumak gerekmektedir. Söz konusu ihtiyaçların bir yönü; agresyon, güç ve iktidar sahibi olma, kontrolü elinde tutma, zorlukların üstesinden gelme ve performans kaygısı gibi dürtüler ile kendini göstermektedir. Otomobil kategorisinde bu ihtiyaçlar daha büyük ve güçlü bir arabaya sahip olma, daha hızlı/seri bir otomobil kullanma, yollarda slalom yapma, makas atma, motoru kökleme, sollama, herkesi geçme, en önde olma vb. ile karşılığını bulmaktadır. Direksiyon başındaki kişi kendini her şeyin kontrolünü elinde tutan, iktidar sahibi olarak görmekte, mutlak gücü sahip olduğu araba ile birlikte hissetmektedir.

Kimi erkeklerin saatlerce otomobilini temizlemesine, yağını/suyunu sıklıkla kontrol etmesine, temizliğine karşı aşırı hassasiyet göstermesine şaşılmamalıdır. Otomobiline isim takan, canı sıkkınken onunla konuşan, keyifli iken müziğin sesini açıp kendi kendine eğlenen erkekler için otomobili bir tür dosttur aslında.
 
Otomobil, insanı özgürleştiren, istediği an istediği yere gitmesini sağlayan, zaman/mekan sınırlamalarını ortadan kaldıran bir araçtır. Gerçek anlamı dışında, aynı zamanda sembolik olarak da alıp başını gitme, uzaklaşma ve böylece özgürleşme anlamlarını da içermektedir. Buna bağlı olarak insanların özgürlük, rahatlama, yalnız başına kalma, kendini dinleme, başarı/başarma ve prestij ihtiyaçlarını karşılayan, kendini gerçekleştirmesine, bireysel kimliğini ortaya koymasına destek olan bir unsur olarak da karşımıza çıkmaktadır.

Otomobil, aynı zamanda hayattaki başarının bir simgesi, göstergesi gibidir. Otomobil ne kadar değerliyse, başarı da o kadar büyük demektir. Otomobil, bir kimlik kartı, kişiliğin bir uzantısıdır. Kimileri için ise, bir etiket bir prestij unsurudur.

Tüm bu tanımlamalar, birey için otomobili ile arasındaki ilişkiyi belirlemektedir. Kişi, otomobilin bozulmayacağına, yarı yolda bırakmayacağına, ona sorun yaratmayacağına, kötü günlerde onu koruyacağına güvenmelidir.

Buraya kadar üzerinde durduğumuz bütün motivasyonlar, otomobil marka/model tercihinde belirleyici rol oynamaktadır. Ancak, hiç kimsenin, belirtilen motivasyonlardan sadece birinin yönelimi ile marka tercihini yapmadığını göz önüne almak gerekmektedir. Komplike seçim sürecinde söz konusu motivasyonların çoğu, bireylerin tercihlerini az ya da çok etkilemektedir. Seçimi belirleyen, hangi motivasyona kişinin ne kadar ihtiyacı olduğudur.
 
OTOMOBİL SATIN ALIM SÜREÇLERİ

Bireylerin araba satın alımları sırasında almayı düşündükleri araçları yakından görmeleri, detaylarını inceleyebilmeleri, araca dokunabilmeleri, içine binip söz konusu araca sahip oldukları taktirde yaşayabilecekleri deneyimi gözlerinde canlandırmaları, bu satın alım sürecini son derece etkilemektedir. İşte bu nedenledir ki bu deneyimin yaşanabileceği fuarlar ve markaların showroom ziyaretleri ile deneme sürüşlerine çok önem verilmektedir.

Söz konusu süreci etkileyen bilgi kanallarının genellikle yerli ve yabancı araba dergileri ile İnternet’te yer alan siteler olduğu görülmektedir. Söz konusu kanallardan hem sektördeki yeniliklerin güncel biçimde takip edilebilmesi hem de ilgilenilen araçlara yönelik istenen detayda ve karşılaştırmalı bilginin alınabiliyor olması olumludur. Özellikle son dönemde web sitelerinin bir çoğunda kullanılan 3D görseller ve aracın içindeymiş hissini veren çekimler, bilgi alma kanalı olarak internetin tercih edilmesinde rol oynamaktadır.

Otomobil satın alım kararını belirleyen faktörler arasında referanslar ve kullanıcılarının yorumları, yani tavsiye ciddi rol oynamaktadır. Aracı tecrübe etmiş, kullanmış kişilerin görüş ve değerlendirmeleri, çevreden olduğu kadar dergiler ve web siteleri üzerinden de takip edilmektedir.

Özellikle üst segmentlerde yer alan bir aracın, hedef kitlesinin gündemine gelmesi ve tercih edilmede yukarı sıralara çıkabilmesi için bahsedilen tüm kriterlerin yanı sıra; aracın trafikte görülme sıklığı, büyük firmalar ile yürütülen anlaşmalar ve üst düzey yöneticilerin ya da toplumda önde gelen isimlerin araçları kullanıyor olmasının çok büyük etkisi olduğu anlaşılmaktadır.

Başarılı bir kişinin söz konusu aracı kullanıyor olması bireylerin kendilerini hem araç hem de o kişi ile özdeşleştirmelerini sağlamakta, “doğru karar verdim” hissini yaşatmaktadır. Bilinçaltındaki tetikleyici motivasyonlar arasında yer alan etiket ve kimlik ifadeleri burada netlikle karşımıza çıkmaktadır.

Otomobil kategorisi incelendiğinde, sahip olunacak otomobilin seçiminde markanın bir çok kategoriden çok daha önemli bir rol oynadığı görülmektedir.
Otomobil tercihinin en temel kriteri, seçilecek markadır. Marka bu kategoride başlı başına bir kimlik, kişilik ve tarzı temsil etmektedir.
Katılımcılar araba satın alım süreci içerisinde öncelikli olarak alacakları aracın markasına karar vermektedirler. 
Marka, aracın benimsenmesini ve kişinin kendisi ile aracını özdeşleştirmesini büyük ölçüde desteklemektedir.
Markanın kendini kanıtlamış olması, kalitesinin/güvenilirliğinin ispatlanmış olması, doğru karar verildiğinin hissedilmesinde oldukça etkili olmaktadır.
Markanın, arzu edilen, herkesin sahip olmak istediği bir marka olması ve aracın direksiyonundayken kişiye başkalarınca özenildiğini hissettirmesi önemlidir.
Söz konusu duygusal motiflerin yanı sıra marka aynı zamanda, yaygın satış ve servis ağı ile aracın arkasındaki büyük bir gücü de temsil etmektedir.
Tüm bu bilgilerden hareketle; otomobil ile kurulan derin ilişkiyi keşfetmeyi hedefleyen, Türk kültüründe otomobilin bireysel ve sosyal anlamını deşifre edebilen ve müşterinin beklediği rasyonel/ duygusal fayda ve söylemleri benimseyebilen markaların, hem yeni müşteri kazanımında hem de onlarla kuracakları sadakat ilişkisinde başarısı kaçınılmaz olacaktır. kaynak : odd