CNG’ DE BLITZ-JUST-JUST HEAVY-SEQUENT SİSTEMLER

8.8- KARBÜRATÖRLÜ ARAÇ
CNG’ ye çevrilen araç aşağıdaki resimde temsili olarak gösterilmiştir. CNG tanktan geliyor, boruyla taşınıyor, valften geçip regülatöre ulaşıyor. Burada soğutma suyu kullanılarak gaz ısıtılır. LPG’ de olduğu gibi benzin valfi kullanılır.

8.9-  ENJEKSİYONLU ARAÇLAR
Enjeksiyonlu araçlar Lambda Sondalı ve Lambda Sondasız olmak üzere 2 versiyondur. Lambda Sondalı sistemlerinde emisyonlar kapalı devrede kontrol edilmektedir. Bu araçlarda ECU mevcuttur. Ekipmanlar emisyon limitlerine uygun olması şartı vardır.

8.9.1- K-JETRONIC ENJEKSİYON
Hava debisine göre bir kelebekten alınan hareketle mekanik olarak benzin püskürtülmektedir. Gazla çalışmada hava kelebeğinin çalışması mekanik olarak durdurulur.

8.9.2-  SINGLE POINT (SPI) ENJEKSİYON
Motor milinin her dönüşünde bir püskürtme sağlanmaktadır.
Yakıt miktarı EU tarafından sağlanmaktadır. ECU değişik sensörlerden aldığı sinyallere göre yakıt miktarını ayarlar.

8.9.3- (MPI) ÇOK NOKTA ENJEKSİYON
Full grupta tüm enjektörlere tek bir kablo ile komut gider. Motor milinin her dönüşünde enjektörler bir miktar püskürtme yapmaktadır. LPG ile SİSTEM AYNIDIR.
MPI enjeksiyon sistemlerinde Pozitif veya negatifler kesilerek enjektörler durdurulmaktadır.

8.10- ENJEKTÖRLÜ ARAÇ (KATALİTİK KONVERTÖRSÜZ)
Karbüratörlü araçlara benzer. Enjeksiyonlu araçlarda elektronik regülatör ve Gaz ECU’ su kullanılmaktadır.
Araç durduğunda emniyet sistemine ilave olarak emülatörler bulunur, Benzin EV yoktur. İlk çalıştırma gazı regülatörden verilmektedir. Motor marşa basınca 5 sn içerinde çalışmazsa komitatör sistemi hem regülatörden hemde EV den kesilmektedir.

8.10.3- KATALİTİK OLMAYAN ARACIN ELEKTRİK ŞEMASI
Sistem benzinle başlayıp otomatik gaza geçen anahtarla kullanılır. Benzinle çalışma enjektörleri ıslak tutmak ve ECU’ ya hata yüklenmemesi içindir. Her anahtarın bir montaj şeması bulunmaktadır. Şema dikkatle incelenmelidir. Emniyet ekipmanları vardır. Motor kazara stop ederse veya anahtar açık kalırsa otomatik olarak kapatır. Anahtarlarda ayrıca seviye ledleri bulunur.

8.11- KATALİTİK KONVERTÖRLÜ ENJEKSİYONLU ARAÇLAR:
Çevre kirliliği daha ağır çevre yasaları getirmiştir. 1992 den itibaren konvertörsüz araçların imalatı yasaktır. Katalitik konvertörlü araçlarda lambda sonda kullanılır.
HC, CO ve Nox % 90’ nını yakmak için yapılmıştır. Fonksiyonlar sadece elektronik sistemlerle desteklendiğinde verimli ve doğru çalışabilir. Bu elektroniklerin CNG ile çalışan araçlarda kullanılmak üzere özel olarak üretilmeleri gerekir. Aracın hem dinamik hem elektronik yapısına zarar vermeden emisyonları belirli bir değerde tutarak doğalgaz avantajlarından faydalanabiliriz.
Katalitik konvertörlü aracı CNG ile çalıştırabilmek için Lambda Sonda değerlerini alan ve değerlendiren ekipmanlara ihtiyaç vardır. Hava ve gaz karışımı otomatik olarak ayarlanabilmelidir. Aynı zamanda otomatik olarak benzinden gaza geçişi sağlamalıdır.
Uygun cihazlarla emisyonlar düşürülebilmelidir.
Çok basit ECU yerine daha komple daha teşkilatlı daha iyi programlanabilen ECU’ lar pazarda mevcuttur. Çevre direktiflerine göre bu ürünlerin ayrıca onay alması gerekmektedir.
Bu sistemler 2 gruptur. Paralel Yakıt Kontrolu veya Seri Yakıt Kontrol sistemleri.
Paralel sistemlerde benzinden bağımsız olarak komutlar verilmektedir. Orijinal bilgiler Benzin ECU’ sundan alınmaktadır. Bazı sistemlerde MAP basıncı da alındığı görülmüştür.
Seri Yakıt Kontrol sistemlerinde gaz enjeksiyon zamanına göre püskürtülmektedir. Enjeksiyon zamanı Benzin ECU’ sundan kopyalanıp gaza tercüme edilmektedir. Benzin ECU’ sundan MAP, sıcaklık ve yakıt enjeksiyon zamanı ve sonda sinyalleri alınmaktadır.
Paralel Yakıt Kontrol sistemlerine örnek olarak  BLITZ ve JUST sistemlerini, Seri Yakıt Kontrol sistemlerine örnek olarak ise JUST HEAVY ve SEQUENT sistemleri inceleyeceğiz.

 8.11.1-  BLITZ SİSTEMİN ÖZELLİKLERİ
Bir elektronik regülatörle kullanılır. Gaz miktarını kontrol eden aktüatör veya stepper ayar vidası vardır. Kapalı devre sistemidir. En büyük desteği sondadan alır. Aldığı sinyale göre hava gaz karışımını ayarlar. Lambda sonda egzostan çıkan gazın içerisindeki O2 miktarını ölçerek ECU’ ya gönderir. Çıkan gazın zengin, fakir veya stoikometrik oranda oluşuna göre ECU aktuatöre komut vererek gaz miktarının azaltıp çoğaltılmasını sağlar. Diğer fonksiyonları komut-emniyet, seviye’ dir. Enjektörler emüle edilmesi için bir dış emülatör kullanılır. BLITZ ECU’ suna dışarıdan diagnostik bağlanabilir. Böylece sistemin arızaları teşhis edilebilir veya ilave ayarlar yapılabilir.

8.11.2- JUST SİSTEMİN ÖZELLİKLERİ:
JUST BLITZ’ e benzer. Step motor tipi bir aktuatör vardır. Bir ayar vidası ihtiyacı yoktur. ECU ünitesi ve mikser vardır. Sonda sinyalini kendi tanımlayabilir. Bu sistem daha sıkı regülasyonlara cevap verebilir. EMC testlerini geçmiştir. Digital hardware ve mikrokontrol sistemine sahiptir. Değişik sensör sinyallerini alıp değerlendirebilir. Daha hassas gaz miktarları ayarlanabilir. Sondanın dışında ısı kelebek potansiyometresini de kullanır. Just step aktüatörle kullanılmak üzere üretilmiştir. Digital olduğu için aktuatörü daha hassas yönetir. BLITZ’ te olduğu gibi diğer emniyet sistemleri yine mevcuttur. Enjektörler extra emülatörlerle uyutulur. Bir kablo ile PC’ ye bağlanarak diagnostik ayarlar yapılabilir.

 8.11.3- JUST HEAVY SİSTEMİN ÖZELLİKLERİ:
JUST heavy sistemi daha yüksek model arabaların dönüşümüne imkan verir. Just sistemin  üst versiyonudur. Sonda emülasyonu daha iyidir. Programlanıp ayarlanabilir. PC ile kontrol edilebilir. Hem elektronik hem mekanik değişiklikler içerir. Mikser yoktur. Direk hortum-meme kombinasyonuyla emme manifolduna girilmektedir. Benzindeki değerler daha az değişmekte, gazda daha iyi performans alınmaktadır. Mikserin neden olduğu vakum olumsuzlukları yoktur. Regülatör 2 kademeli olup step motor kullanılır. Her silindir için ayrı gaz girişi olduğundan Back fire oluşmaz. Bir sensör basınç ve mutlak basıncı ölçülerek ECU’ ya gönderilir. Böylece regülatör manifold basıncını takip eder. ECU bir mikropresesörle çalışır. Çok hızlı hesaplamalar yapar. Değişik yüklerde ani cevaplar verebilir. Just Heavy bir montaj kolaylığı sağlar. Daha iyi ayar ve performans verir. Bu ekipmanın onay testleri emisyonları çok mükemmel sağlar. 110 regülasyonuna göre EMC testler geçmiştir.

 8.11.4-  “SEQUENT” GAZ ENJEKSİYON SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ:
SEQUENT dönüşümde gelinen en son noktadır. Modern dizel motorlardaki Common Rail sistemi burada da kullanılmıştır. Kablolama gelişmiştir. Kablolar sadece 3 bağlantı ile yapılır. Diğer enjeksiyon sistemlerinden farkı ECU ünitesi enjektörlerin açma ve püskürtme zamanını her silindirden bağımsız olarak kontrol eder. Ayrıca hızlı değişikliklik ve stratejilere anında cevap vererek araç performansını benzinle aynı tutar. Benzindeki hiçbir değer iptal edilmez. Mikser olmadığından vakum zayıflatıcı engeller oluşmaz. Emme manifolduna püskürtme yapıldığı için back fire meydana gelmez.
Böylece daha iyi bir sürüş performansı, daha iyi yakıt tüketimi, çevreci ve uygun emisyonlar sağlanır. Ayrıca  benzin ECU’ sunda hata kodları oluşmaz.
Bütün ECU fonksiyonları aynı kalır. Her gaz enjektörü ayrı ayrı komut alır.
Extra ayar ve bakım gerektirmez. Her araç için ayrı program yapılabilir. Extra enjektör emülatörleri kullanılır. Avans varyaötürüyle kendi avansını verebilir. Adaptör olmadan 3 sonda bağlanabilir. ECU ünitesi programla  sensörleri tanıyabilir. 8 silindirli araç dönüşümleri de  yapılabilir.